🌴 ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ

🌴 ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ: ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಮರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೆಳೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ, ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮದುವೆ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಆಧಾರ. ಒಂದು ಮನೆ ಮುಂದೆ ಹತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರ ಇದ್ದರೆ “ಇವರ ಬದುಕು ನಡೆಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವ ಮಾತು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಬರಗಾಲ, ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ, ಕಪ್ಪು ತಲೆ ಹುಳು, ನುಸಿ ರೋಗ, ಬೆಲೆ ಏರುಪೇರಿನಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತೆಂಗು ರೈತರನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿವೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ವಿಮೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತವಾಗಿತ್ತು.

ಈಗ ಆ ದಶಕಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಕೊನೆಗೂ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.
ಜೂನ್ 2026ರಿಂದ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ‘ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ’ ಜಾರಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ರೈತರು ಕೇವಲ ₹3,250 ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಿ ₹65,000ವರೆಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.

🌱 ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?

ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ನಷ್ಟವಾದರೆ ರೈತನಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆ.

ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟರೆ, ಅಥವಾ ಒಮ್ಮೆ ರೋಗ ಬಿದ್ದರೆ, ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಳುವರಿ ಕೊಡೋದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ರೈತನ ಆದಾಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮೆ ರೈತನ ಕೈಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ:

• ರೈತನಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ

• ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು

• ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು

💰 ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಿವರ: 

ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ:

• ✔️ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ: ₹65,000

• ✔️ ರೈತರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ: ಕೇವಲ 5%

• ✔️ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ: ₹3,250 ಮಾತ್ರ

ಉಳಿದ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತೆ.

ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಬಳಿ 2 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ತೆಂಗು ತೋಟ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಸುಮಾರು ₹6,500 ಪಾವತಿಸಿ ₹1,30,000ವರೆಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.

🌧️ ಯಾವ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಈ ವಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮೆಯಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ.

ಅಂದರೆ:

• ಪ್ರತಿ ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕೋದಿಲ್ಲ

• ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದ ಹವಾಮಾನ ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ

ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

• ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ

• ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ

• ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ

• ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಅತಿಯಾದ ಏರಿಳಿತ

• ರೋಗಬಾಧೆಯಿಂದ ಇಳುವರಿ ಕುಸಿತ

• ಮರಗಳು ಒಣಗುವುದು

ಪರಿಹಾರ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ರೈತನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಕಾಟ ಇಲ್ಲ.

📌 ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• 🌴 ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಮಾ ಸೌಲಭ್ಯ

• 💸 ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ – ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ

• 🌦️ ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

• 🏦 ಪರಿಹಾರ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ

• 👨‍🌾 ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ

ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಆಗಿದೆ.

🌾 ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ವಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ

ಹಿಂದೆಯೇ ಕೆಲವು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಇತ್ತು. ಈಗ ಅದೇ ಸಾಲಿಗೆ ತೆಂಗು ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ.

• ತೆಂಗು ಬೆಳೆ:

  • ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ – ₹65,000

  • ಪ್ರೀಮಿಯಂ – ₹3,250 (5%)

• ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆ:

  • ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ – ₹1,28,000

  • ಪ್ರೀಮಿಯಂ – ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿತ ದರ

• ಕಾಳುಮೆಣಸು:

  • ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ – ₹47,000

  • ಪ್ರೀಮಿಯಂ – ನಿಗದಿತ ದರ

ಇದರಿಂದ ತೆಂಗು ರೈತರೂ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇತರೆ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ರೈತರಂತೆ ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.

🧗 ತೆಂಗಿನ ಮರ ಹತ್ತುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ‘ಕೇರಾ’ ಸುರಕ್ಷಾ ವಿಮೆ

ತೆಂಗಿನ ಮರ ಏರುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪು ಜೀವಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ.

ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರ ‘ಕೇರಾ ಸುರಕ್ಷಾ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ’ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಯಾರಿಗೆ ಈ ವಿಮೆ?

• ತೆಂಗಿನ ಮರ ಹತ್ತಿ ಕಾಯಿ ಕೀಳುವವರು

• ಎಳನೀರು ಕೀಳುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು

• ನೀರಾ ಇಳಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞರು

• ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ತೆಂಗು ಕಾರ್ಮಿಕರು

💸 ಕೇರಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ

• 🧾 ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರೀಮಿಯಂ: ₹956

• 👨‍🌾 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದದ್ದು: ಕೇವಲ ₹239

• 🏛️ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ/ಮಂಡಳಿ ಭರಿಸುತ್ತದೆ

ಪರಿಹಾರ:

• ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣ / ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ – ₹7 ಲಕ್ಷ

• ಭಾಗಶಃ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ – ₹3.5 ಲಕ್ಷ

• ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೆಚ್ಚ – ₹2 ಲಕ್ಷವರೆಗೆ

• ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ – ₹3,500

• ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ – ₹5,500

🤔 ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ವಿಮೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ?

ಭಾರತ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ತೆಂಗು ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶ. ಆದರೂ ನಮ್ಮ ರೈತರು ದಿನನಿತ್ಯ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು:

• ಕಪ್ಪು ತಲೆ ಹುಳು, ನುಸಿ ರೋಗ

• ಬರಗಾಲ

• ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ

• ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಪಘಾತ ಭೀತಿ

• ಆದಾಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಒಂದು ಭದ್ರತಾ ಕವಚ. ಇದರಿಂದ ರೈತ ಕೃಷಿ ಬಿಡದೇ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.

📝 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ: (ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ)

ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ.

1️⃣ ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ
2️⃣ ನಿಗದಿತ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ಪಡೆದು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ
3️⃣ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ:

• ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್

• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್‌ಬುಕ್

• ಪಹಣಿ (RTC)

• ಸಕ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ

4️⃣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಿ:

• ತೆಂಗು ವಿಮೆ – ₹3,250

• ಕೇರಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ – ₹239

⚠️ ಕೇರಾ ವಿಮೆಗೆ ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

📞 ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು?

ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಇದ್ದರೆ:

• ಜಿಲ್ಲಾ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು

• ತಾಲ್ಲೂಕು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕಚೇರಿ

• ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ

✍️ ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶಾಕಿರಣ.
ಕಡಿಮೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೈತ ಕೈ ಬಿಡಬಾರದು.

❓ FAQ – ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ

1️⃣ ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?

ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರರು ಬರಗಾಲ, ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ, ರೋಗಬಾಧೆ ಮೊದಲಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರೆ, ಆ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯೇ ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ.

2️⃣ ಈ ಯೋಜನೆ ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ?

ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಪ್ರಕಾರ 2026ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಅಂತಿಮ ಆದೇಶ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

3️⃣ ರೈತರು ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಬೇಕು?

ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗೆ ರೈತರು ಕೇವಲ 5% ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ₹3,250 ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

4️⃣ ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ₹65,000ವರೆಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

5️⃣ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

• ಬರಗಾಲ

• ಅತಿಯಾದ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ

• ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ

• ರೋಗಬಾಧೆಯಿಂದ ಇಳುವರಿ ಕುಸಿತ

• ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಒಣಗುವುದು
  ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

6️⃣ ಪರಿಹಾರ ಹಣ ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದ ಹವಾಮಾನ ದತ್ತಾಂಶ (ಮಳೆ, ತಾಪಮಾನ ಇತ್ಯಾದಿ) ಆಧರಿಸಿ ನಷ್ಟ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

7️⃣ ಪರಿಹಾರ ಹಣ ರೈತರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರೈತನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ.

8️⃣ ಯಾರು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು?

• ಕರ್ನಾಟಕದ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರ ರೈತರು

• ಪಹಣಿ (RTC)ಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಬೆಳೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವವರು

• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರ್ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರು

9️⃣ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಯಾವುವು?

• ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್

• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರತಿ

• ಪಹಣಿ (RTC)

• ಸಕ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ

🔟 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿ?

ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ

• ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಚೇರಿ, ಅಥವಾ

• ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.